خيلى مهم است و غالباهم كاوشها در آنجا به عمل آمده . از كليّهء آثار شهر مزبور چيزى كه فقط قسمتى از آن باقىمانده ، مسجدى است ، كه در آنجا بنا شده بوده و متخصّصين در نتيجهء مطالعات بسيار دقيق تاريخ آن را نسبت به نيمهء اوّل قرن پانزدهم ميلادى ميدهند . در سال 1926 ، براى آنكه گنبد و محراب بكلّى از هم متلاشى نشود ، حكومت تركمنستان در آنجا مختصر تعميراتى كرده . از طرف ادارهء نشريات و مطبوعات تركمنستان رسالهء راجع به انائو و اشياء زيرخاكى ، كه كشف گرديده ، طبع و منتشر شده بود . اينك يك نسخهء آن لفّا تقديم ميگردد » . تيسفون را يونانىها كتزيفون « 1 » ميناميدند و نويسندگان ارمنستان نام آن را ديسپون نوشته‌اند . بنابراين عقيدهء نويسندگان قرون اسلامى ، كه پايتخت اشكانيان رى بوده ، مدركى ندارد ، جز اينكه بگوئيم ، كه اشكانيان در نهضت خود به طرف مغرب ، چندى هم در اينجا اقامت گزيده‌اند ، ولى پايتخت آنها را مورّخين غربى تقريبا هميشه تيسفون ميدانند . بعدها چنان كه بيايد سلوكيّه ، كه در طرف راست دجله بود ، با تيسفون در طرف چپ رود مزبور و يك محلّ ديگر اتصال يافت و به همين جهت پايتخت دولت ساسانى را اعراب مداين ناميدند . بىترديد ميتوان گفت ، كه شاهان اشكانى و دربارشان يك‌جا اقامت نداشتند و در عرض سال ، از جائى به جائى حركت ميكردند ، اما اينكه اينجاها كجا بوده و چه نام داشته ، محقّقا معلوم نيست ، ولى از نگارشات نويسندگان غربى چنين برميآيد ، كه تيسفون مقرّ حكمرانى و ادارات دولتى بوده زيرا پلين اين شهر را سر مملكت ميداند ( تاريخ طبيعى ، كتاب 6 ، بند 26 ) . تاسىتوس مقرّ سلطنت ( سالنامه‌ها ، كتاب 6 ، بند 26 ) و ديوكاسّيوس شهر سلطنت . سترابون گويد ، كه شاه زمستان را در اينجا با نشاطى ، كه از هواى عالى آن حاصل ميشد ، ميگذرانيد ، ( كتاب 16 ، فصل 1 ، بند 16 ) . پلين گويد ، كه پارتيها اين شهر را ساختند ، تا سلوكيّه را تنزّل دهند ، ولى چون مقصودشان حاصل نشد ، شهر ديگرى را بنام ولوگزوثرتا « 2 » ( بپارسى كنونى

--> ( 1 ) - Ctesiphon . ( 2 ) - Vologesocerta .